از بازسازی مسجد جامع تا به سازی بافت‌های فرسوده

نگارنده : سید رضا سلیم بهرامی – دکترای عمران //

محلات فرسوده‌ و فرسایشی‌ای موجود در فضاهای شهری که مسائل و پیچیدگی‌های خاص اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی خود را دارد، از یک‌سو دارای ریشه‌های سکونتی ارزشمند با غنای فرهنگی، اجتماعی و معماری بوده و از طرف دیگر بازآفرینی و یا نوسازی این محدوده‌های ارزشمند شهری خود گویای حل بسیاری از مشکلات و معضلاتی ازجمله عدم دسترسی مناسب به خدمات شهری و بهداشتی، وجود مشکلات اجتماعی و امنیتی، آسیب‌پذیری و آسیب‌زا بودن در برابر زلزله، سیل، آتش‌سوزی و نیز عدم تطابق با زندگی امروز شهری و شهرسازی مدرن خواهد بود.
با وجود بسیاری از آیین‌نامه‌ها و برنامه‌های ملی تدوین‌شده در این زمینه، احساس می‌شود که روند اجرایی این طرح مؤثر ملی و باارزش به‌کندی پیش می‌رود. بررسی‌های آماری و تحلیلی در حوزه صنعت ساخت‌وساز نشان از آن دارد که می‌توان با اقداماتی اثرگذار و با ایجاد مشوق‌های انگیزشی برای ورود عرضه به این سمت، جریان نوسازی وبازآفرینی بافت فرسوده را متحول نمود. اقداماتی ازجمله کاهش نرخ سود تسهیلات بدون سپرده در محدوده بافت فرسوده، حضور و بهره‌گیری از توانمندی‌های سازمان‌های شهرداری به‌عنوان نهاد اثرگذار درزمینه تأمین زمین، جلب مشارکت اجتماعی و فرهنگ‌سازی بر مبنای ایجاد شناخت مردم بر ضرورت نوسازی بافت‌های فرسوده و ورود متفاوت دولت به‌عنوان متولی و راهبر بخش مسکن به این حوزه و تدابیر به هنگام و لازم برای هم‌جهت نمودن نیروهای مؤثر بر عملکرد اجرایی نوسازی بافت فرسوده است.
بازسازی و بهسازی مسجد جامع ساری، به‌عنوان یکی از بناهای تاریخی و اثرگذار استانی و ملی خود نمونه‌ای موفق از اهمیت بهسازی و نوسازی بناهای موجود در بافت‌های فرسوده بر عملکرد پدافندی شهری داشته است. حال این پایان راه نیست و برای یک منطقه امن در هسته شهری باید تمهیدات لازم اندیشیده شود. حضور مساجد قدیمی بالأخص مسجد جامع ساری و بناهای تاریخی در هسته مرکزی شهر و عدم دسترسی مناسب و فضاهای عملکرد سریع برای نیرو‌های امدادی و آتش‌نشانی، هم‌جواری با هسته‌های پرتردد شهری (هم‌جواری با بازار مهم ساری، مراکز تجاری و حوزه‌های علمیه)، درگیر بودن تمامی ساختمان‌های منطقه و ارتباط نزدیک آن‌ها به هم، ازجمله مواردی است که باید با یک شهرسازی و بهسازی بافت فرسوده موجود در منطقه از پیش آمد بسیاری از حوادث ناگوار جلوگیری نمود. . حادثه‌هایی به‌مانند آتش‌سوزی مسجد جامع ساری بی‌تردید حاوی نکات ارزنده و عبرت‌های فراوانی برای مدیران کلان ملی، استانی و شهرستانی است و امیدواریم آغاز راهی باشد برای هر چه ایمن نمودن محلات قدیمی ساری و مراکز پرتردد مرکزی این شهر که بالطبع با ایمن نمودن و بازآفرینی و نوسازی بافت‌های فرسوده، به ایمنی جان هم‌وطنانمان کمک شایانی خواهد نمود.