پدافند غیرعامل؛ کلید تاب‌آوری مازندران در بحران‌های پیش رو است

اختصاصی باران شمال – علی جلالی
قمی، مدیر کل سازمان پدافند غیرعامل استان، در این نشست به خبرنگاران گفت که این رویکرد، بهترین ابزار برای کاهش آسیب‌های بحران‌های آینده است. از جنگ‌های سایبری و بلایای طبیعی گرفته تا تهدیدهای زیستی، پدافند غیرعامل بدون نیاز به درگیری مستقیم، زیرساخت‌ها و جامعه را ایمن نگه می‌دارد. این بحث، یادآوری می‌کند که دفاع مقدس ادامه دارد، اما حالا روی برنامه‌ریزی و آمادگی متمرکز است.

قمی بحث را با اهمیت پدافند غیرعامل شروع کرد. در مخاطرات آینده، نکات حفاظتی و امنیتی عامل اصلی جلوگیری از آسیب‌ها در بحران‌هاست. او توضیح داد که بدون این اقدامات، هر بحرانی می‌تواند به فاجعه تبدیل شود و نه تنها جانی، بلکه اعتماد عمومی را هم از بین ببرد. پدافند غیرعامل، بر اساس تجربیات دفاع مقدس، بر هوشیاری و آمادگی تأکید دارد. امروز، این هوشیاری باید به زیرساخت‌ها، امنیت غذایی و پایداری اجتماعی گسترش یابد.

بعد، به امنیت غذایی و زیستی پرداخت که قمی آن را پایه پدافند غیرعامل در مازندران خواند. مازندران با تولید بالای برنج و محصولات کشاورزی، مثل یک ایران کوچک عمل می‌کند؛ مازندران یعنی کل ایران، و ایران یعنی مازندران.تهدیدهایی مثل بیماری‌های دامی یا اختلال در تأمین غذا، می‌تواند کل کشور را تحت تأثیر قرار دهد. قمی به مواردی اشاره کرد که به دلایل امنیتی، جزئیاتش علنی نیست. مثلاً در بیماری برفکی اخیر، عدم پرداخت اعتبارات به دامداران، مشکل‌ساز شد. مرغ لاین‌ها، که اساس امنیت غذایی‌اند، بدون تسهیلات مالی آسیب‌پذیر می‌مانند و این موضوع رسانه‌ای نمی‌شود. اداره کل غله به عنوان مجری، به فرمانداری‌ها مراجعه کرده تا طرح‌های خود را ثبت کنند و تسهیلات از بانک‌ها، به ویژه بانک سپه، بگیرند. بانک‌ها بر اساس تراکنش‌ها و تعهدات وام می‌دهند، اما بانک سپه به تعهداتش عمل نکرد. قمی امیدوار است: إن‌شاءالله در آینده، تسهیل‌گری‌ها در این حوزه بیشتر شود؛ چون امنیت زیستی مازندران، امنیت ایران است.
اما قمی از ضعف‌های موجود هم گذشت. مهم‌ترین ضعف کشور، زیرساخت‌های ضعیف است. او به جنگ ۱۲ روزه اخیر اشاره کرد که مازندران را مجبور به به‌روزرسانی تجهیزات و امکانات کرد. از پالایش دوربین‌های امنیتی تا امن‌سازی مسیر کامیون‌های نفتی، این تغییرات حالا حفاظت استان را تقویت کرده. جزئیات را نمی‌توان رسانه‌ای کرد، به دلایل امنیتی و حفاظتی؛ افشا کردنش، آسیب را بیشتر می‌کند. این به‌روزرسانی‌ها ضروری بودند، اما نشان‌دهنده آسیب‌پذیری عمیق زیرساخت‌هاست که سال‌ها نادیده گرفته شده.
سازمان پدافند غیرعامل، بیشتر نقش نظارتی دارد تا اجرایی. در هر اداره کارگروه داریم؛ ما حاکمیتی و نظارتی‌ایم، بودجه اجرایی نداریم و فقط بر تحقق اهداف نظارت می‌کنیم.
نظر استاندار مازندران هم از طریق قمی ابلاغ شد: شما رسانه‌ها طرح بدهید.
استاندار خبرنگاران را دعوت کرد تا در ترویج فرهنگ پدافند غیرعامل نقش فعال داشته باشند. چگونه آگاهی را به مردم برسانیم؟ جامعه بدون رسانه و آموزش، پیش نمی‌رود.
قمی روی نقش رسانه‌ها تأکید کرد. جامعه بدون هشدار، شوک می‌شود و اعتماد عمومی از دست می‌رود. پدافند غیرعامل جلوی این شوک‌ها را می‌گیرد.او پیشنهاد داد: رسانه‌ها طرح‌هایی بدهند که این فرهنگ به خانه‌های مردم برود.
مثل برنامه‌های تلویزیونی با نکات حفاظتی ساده، پادکست‌های واقعی از بحران‌ها، یا کمپین‌های اجتماعی برای کودکان از طریق بازی. ما می‌خواهیم فقط هفته پدافند نباشد؛ سال پدافند باشد. نقش رهبری هم کلیدی بود: حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در تصویب قانون اساسی و تأسیس سازمان پدافند غیرعامل، نقش مهمی داشتند. ایشان آن را یک فرهنگ ملی می‌دانند.
یکی از پیشرفت‌ها، زنگ پدافند در مدارس است. مدارس مازندران هر هفته زنگ می‌زنند؛ زنگ آمادگی، نه ترس. این کار، قمی را امیدوار کرده که نسل جوان با آگاهی بزرگ شود. شعار امسال هم «تاب‌آوری زیرساختی، پایداری اجتماعی است: زیرساخت‌های مقاوم، جامعه پایدار.
در انتهای این نشست خبری، این سؤال ماند: دفاع مقدس هشت سال جنگ بود، اما پدافند غیرعامل، مبارزه مداوم با غفلت‌هاست. مازندران با منابع غنی‌اش، نشان می‌دهد امنیت دستاورد هوشیاری است. حالا نوبت رسانه‌هاست؛ طرح‌ها را بنویسیم تا این سپر، نادیده نماند.