سگ‌های گرسنه ساری؛ از حمله به دام تا تهدید جان کودکان

اختصاصی باران شمال/ علی جلالی

در کوچه‌پس‌کوچه‌های ساری، جایی که صدای باد مازندران با پارس‌های شبانه آمیخته می‌شود، سگ‌های ولگرد دیگر فقط یک منظره ناخوشایند نیستند؛ آن‌ها به نمادی از بی‌توجهی شهری تبدیل شده‌اند که هر روز قربانی‌های تازه‌ای می‌گیرند. از تلفات دام‌های سنگین روستایی تا افزایش ۱۰ درصدی مصدومان گازگرفتگی در مازندران، این حیوانات وحشی‌شده، هشداری جدی برای سلامت عمومی و اقتصاد محلی به صدا درآورده‌اند.

این روزها، هر بار که پا به روستاهای اطراف ساری می‌ذاری، داستان‌های تلخی می‌شنوی که دل آدم را به درد می‌آورد. کشاورزان محلی از حمله سگ‌های مهاجم به گله‌هایشان می‌گویند؛ تلفاتی که نه تنها جیب‌شان را خالی می‌کند، بلکه امنیت غذایی منطقه را هم زیر سؤال می‌برد. در یکی از این حوادث اخیر، چندین رأس دام سنگین بومی در روستاهای حاشیه شهر قربانی دندان‌های تیز این سگ‌ها شده‌اند، و دامپزشکی حالا دست به کار واکسیناسیون گسترده سگ‌های دارای صاحب در شعاع سه کیلومتری شده است.
اما این اقدامات موقتی، مثل چسب زدن روی زخم عمیق است. سگ‌هایی که از شهرهای اطراف جمع‌آوری می‌شوند، به خاطر کمبود پناهگاه، دوباره در حومه ساری رها می‌گردند و چرخه را از نو می‌چرخانند.
کارشناسان می‌گویند، مدیریت پسماند ضعیف و رها کردن بی‌رویه حیوانات خانگی، این جمعیت رو به رشد را تغذیه می‌کند غذایی که نه تنها زباله‌های شهری، بلکه اعتماد عمومی به نهادهای مسئول را هم می‌بلعد.

نگاه که می‌کنی، آمارها هم حرف‌های تلخی برای گفتن دارند. مدیرکل پزشکی قانونی مازندران اعلام کرده که در نیمه نخست امسال، ۸۸ نفر قربانی گازگرفتگی سگ شده‌اند؛ رقمی که ۱۰ درصد بیشتر از پارسال است و بیشترش را کودکان و سالمندان تشکیل می‌دهند.
هاری، این بیماری مرگبار، مثل شمشیری دو لبه عمل می‌کند: از یک سو، تهدید مستقیم برای جان انسان‌ها، و از سوی دیگر، بلایی بر سر سرمایه ملی دامداران. در حالی که طرح‌های جمع‌آوری سگ‌های ولگرد با سر و صدای رسانه‌ای شروع می‌شود، شواهد میدانی از حضور پرتعداد آن‌ها در خیابان‌ها خبر می‌دهدحتی در چند قدمی استانداری مازندران، جایی که باید نماد مدیریت باشد، نه هرج و مرج.
دامپزشکی هشدار می‌دهد: کودکان را از این تهدید دور نگه دارید، چون سگ‌های آلوده به هاری نه تنها گاز می‌گیرند، بلکه آینده‌ای را هم که هنوز شکوفا نشده، به باد می‌دهند.

از منظر اجتماعی، این مسئله فراتر از یک مشکل بهداشتی است؛ نشانه‌ای از شکاف عمیق بین وعده‌های شهری و واقعیت روستایی. در ساری، شهری که به عنوان پایتخت گردشگری مازندران شناخته می‌شود، سگ‌های ولگرد نه تنها زیبایی کوچه‌ها را زشت می‌کنند، بلکه حس امنیت را هم از ساکنان می‌ربایند. افزایش ۱۶ برابری موارد حیوان‌گزیدگی در سه دهه اخیر، زنگ خطری است که نمی‌توان نادیده گرفت. دامداران می‌گویند: ما که نمی‌توانیم شبانه‌روزی نگهبان بگذاریم؛ این سگ‌ها مثل ارتش کوچکی حمله می‌کنند.
و مادران نگران، با چشمانی پر از اضطراب، بچه‌هایشان را از پارک‌ها دور می‌کنند. برخوردهای قاطع با سگ‌گردانی غیرقانونی در پارک‌ها خوب است، اما بدون استراتژی بلندمدت مثل ساخت پناهگاه‌های استاندارد یا کمپین‌های عقیم‌سازی گسترده فقط سطح مسئله را می‌خاراند.
در نهایت، ساری نیاز به یک حرکت جمعی دارد؛ نه فقط از سوی دامپزشکی یا شهرداری، بلکه از همه ما. اگر امروز این سگ‌های گرسنه را رها کنیم، فردا ممکن است گرسنگی‌شان به جان شهر بیفتد. وقت آن رسیده که از وعده‌ها فراتر برویم و کوچه‌هایمان را دوباره امن کنیم پیش از آنکه پارس‌های شبانه به فریادهای کمک بدل شود.