قهرمانان خسته در سایه روپوش سفید

اختصاصی باران شمال/ سیده سماء حسینی

در پیچ و تاب راهروهای بیمارستان‌ها، جایی که بوی ضدعفونی‌کننده با عرق شبانه آمیخته می‌شود، پرستاران ایران همچون ستون‌های بی‌صدا، بار سنگین سلامت یک ملت را بر دوش می‌کشند. ۵ آبان، روز پرستار فرا می‌رسد؛ روزی که قرار است گرامی‌داشت از ایثار این قشر باشد، اما در واقعیت، بیشتر به یادآوری زخم‌های کهنه‌ای بدل شده که هر سال عمیق‌تر می‌گردند.
در حالی که هفته پرستار از امروز آغاز شده و شعارهایی چون “پرستار، سلامت جسمی و معنوی” بر دیوارهای وزارت بهداشت نقش بسته، واقعیت میدانی حکایت از خستگی عمیقی دارد که ریشه در کمبود نیرو، معوقات مزمن و مهاجرت گسترده دارد.
آمارها تلخ‌اند و بی‌رحم. هر سال، حدود ۵ هزار پرستار از چرخه درمان خارج می‌شوند؛ نه به دلیل بازنشستگی، بلکه از سر ناچاری و بی‌انگیزگی.
این خروج، که اغلب به سوی کشورهای همسایه یا دورتر می‌رود، نه تنها جیب‌های خالی را پر می‌کند، بلکه خلأیی عظیم در بیمارستان‌های ایران برجا می‌گذارد.
تصور کنید شیفت‌های ۲۴ ساعته بدون استراحت، مراقبت از صدها بیمار در حالی که دست‌ها از تجهیزات ابتدایی خالی است، و در نهایت، حقوقی که با تورم همگام نمی‌شود.
این چرخه معیوب، پرستاران را از قهرمانان خط مقدم به قربانیان سیستمی ناکارآمد تبدیل کرده، سیستمی که وعده‌هایش چون بخاری در باد، محو می‌شود.
کاهش معوقات حقوق از ۱۱ ماه به ۶ ماه، گامی است که در استان‌هایی چون مرکزی برداشته شده و شاید جرقه‌ای از امید باشد.

این پیشرفت، حاصل پیگیری‌های مجلس و نمایندگان است، اما کافی نیست. تحلیل وضعیت نشان می‌دهد که بدون تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری و افزایش ضریب کسر خدمت، این گام‌ها تنها مسکنی موقت‌اند. در سال ۱۴۰۴، با افزایش حقوق پرستاران که بر اساس سابقه و نوع استخدام متفاوت است، انتظار می‌رود تغییری نسبی رخ دهد، اما بدون اجرای منشور اخلاق پرستاری سندی که سال‌هاست بر کاغذ مانده این افزایش‌ها نمی‌تواند روحیه را بازگرداند.

پرستاران نه تنها مراقب جسم بیماران‌اند، بلکه حافظان معنوی سلامت جامعه هم هستند؛ از ایثار در دوران همه‌گیری کرونا تا پژوهش‌های علمی که دانشگاه‌های پرستاری را به مراکز دانشی تبدیل کرده. انقلاب اسلامی، گسترش دانشکده‌ها و افزایش فارغ‌التحصیلان را به ارمغان آورد، اما چالش‌های ساختاری چون کمبود اساتید و فشار کاری، این دستاوردها را تهدید می‌کند.

در آستانه این روز، که به یاد ولادت حضرت زینب (س) نام‌گذاری شده نماد صبر و پرستاری در کربلا جامعه پرستاری دلخور از وعده‌های عملی‌نشده است.

حال ناخوش آن‌ها، بازتابی از نظام درمانی است که بدون سرمایه‌گذاری واقعی بر نیروی انسانی، نمی‌تواند به اهداف توسعه پایدار برسد. تحلیل‌ها حاکی است که اگر مهاجرت پرستاران مهار نشود، تا پایان دهه، کمبود نیرو به بحران تمام‌عیاری بدل می‌شود. با این حال، روحیه ایثار این قشر، همچنان چون مشعلی فروزان، امید را زنده نگه می‌دارد. روز پرستار، فرصتی است برای تأمل؛ نه فقط در قدردانی، بلکه در بازسازی بنیان‌هایی که این قهرمانان را از خستگی نجات دهد. در نهایت، سلامت جامعه، در دستان همین روپوش‌های سفید نهفته، و نجات آن‌ها، کلید نجات ماست.