جمعه / ۱۲ دی / ۱۴۰۴ Friday / 2 January / 2026
×
نگاهی  بر دیپلماسی اقتصادی و سفر استاندار مازندران به تاشکند؛

 دریچه‌ای نوین به سوی آسیای میانه

سفر اخیر هیئت اقتصادی استان مازندران به ریاست دکتر مهدی یونسی رستمی، استاندار محترم، به تاشکند پایتخت ازبکستان، صرفاً یک دیدار رسمی نبود؛ بلکه آغازگر یک فصل نوین در دیپلماسی اقتصادی و منطقه‌ای شمال کشور تلقی می‌شود. این سفر که با هدف معرفی ظرفیت‌های عظیم مازندران و گشودن مسیرهای تجاری جدید به سمت کشورهای اوراسیا و آسیای میانه برنامه‌ریزی شده بود، فراتر از انتظارات اولیه، ابعاد فرهنگی و علمی را نیز در بر گرفت.
 دریچه‌ای نوین به سوی آسیای میانه

به گزارش باران شمال، یادداشت رقیه عالی مدیر مسئول به شرح زیراست:

آغاز یک فصل جدید در روابط منطقه‌ای

سفر اخیر هیئت اقتصادی استان مازندران به ریاست دکتر مهدی یونسی رستمی، استاندار محترم، به تاشکند پایتخت ازبکستان، صرفاً یک دیدار رسمی نبود؛ بلکه آغازگر یک فصل نوین در دیپلماسی اقتصادی و منطقه‌ای شمال کشور تلقی می‌شود. این سفر که با هدف معرفی ظرفیت‌های عظیم مازندران و گشودن مسیرهای تجاری جدید به سمت کشورهای اوراسیا و آسیای میانه برنامه‌ریزی شده بود، فراتر از انتظارات اولیه، ابعاد فرهنگی و علمی را نیز در بر گرفت.

جمهوری ازبکستان، با توجه به موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز خود به عنوان کشوری محصور در خشکی در قلب آسیای میانه، دروازه‌ای استراتژیک به شمار می‌رود. مازندران، با تکیه بر مزیت‌های طبیعی، دسترسی به دریای خزر، و موقعیت ترانزیتی خود به عنوان «کرانه شمال» ایران، پتانسیل‌های عظیمی برای توسعه روابط با این منطقه دارد. این سفر در راستای تحقق سند بالادستی توسعه صادرات غیرنفتی و اجرای سیاست‌های دولت سیزدهم مبنی بر گسترش روابط با همسایگان شرقی و آسیای میانه انجام پذیرفت.

هدف اصلی این اعزام، نه فقط تبادل هیئت‌ها، بلکه ایجاد سازوکارهای عملیاتی برای تبدیل پتانسیل‌های موجود به قراردادهای تجاری ملموس و همکاری‌های علمی پایدار بود. این سند تحلیلی به تشریح ابعاد مختلف این سفر پرداخته و تأثیرات بالقوه آن بر اقتصاد و جایگاه منطقه‌ای مازندران را بررسی می‌کند.

محور اقتصادی – ۱۰۰ سرمایه‌گذار و یک نشست سرنوشت‌ساز

قلب تپنده این سفر، نشست مشترک تجاری بود که در یکی از مراکز تخصصی تجاری تاشکند برگزار شد. این نشست با حضور فعالان بخش خصوصی استان مازندران (شامل تولیدکنندگان در حوزه‌های کشاورزی، صنایع تبدیلی، گردشگری و خدمات فنی و مهندسی)، سفیر محترم جمهوری اسلامی ایران در تاشکند و قریب به ۱۰۰ نفر از سرمایه‌گذاران و بازرگانان برجسته ازبکستانی برگزار گردید.

معرفی ظرفیت‌های مازندران، از مرکبات تا دانش فنی

هیئت مازندران در این نشست، رویکردی چندوجهی در معرفی استان اتخاذ کرد. تمرکز اصلی بر قابلیت‌های کلیدی بود که می‌توانستند بلافاصله پس از سفر، به قراردادهای عملیاتی منجر شوند:

  • کشاورزی و صنایع تبدیلی: با توجه به قطبیت مازندران در تولید مرکبات، کیوی، محصولات گلخانه‌ای و شیلات، پتانسیل صادرات محصولات کشاورزی تازه و فرآوری‌شده به بازار ازبکستان مورد تأکید قرار گرفت. همچنین، ارائه دانش فنی در زمینه سردخانه‌ها و زنجیره تأمین سرد مورد توجه ویژه سرمایه‌گذاران قرار گرفت.
  • گردشگری: معرفی پتانسیل‌های گردشگری ساحلی، تاریخی و سلامت مازندران به عنوان یک مقصد جذاب برای شهروندان ازبکستانی، به ویژه با توجه به لغو محدودیت‌های پروازی و تسهیل صدور ویزا.
  • صنایع کوچک و متوسط (SMEs): ارائه بسته‌های تشویقی برای ورود کالاهای با ارزش افزوده بالا به بازار ازبکستان، با تمرکز بر محصولات دانش‌بنیان و نیمه‌صنعتی.

تسهیل مسیرهای سرمایه‌گذاری و ترانزیت

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این بخش، شناسایی موانع بوروکراتیک و ارائه راهکارهای عملیاتی برای تسهیل ورود سرمایه ازبکستان به مازندران بود. در این راستا، استاندار مازندران بر آمادگی کامل منطقه ویژه اقتصادی بندر امیرآباد و منطقه آزاد تجاری-صنعتی اینچه‌برون برای میزبانی از سرمایه‌گذاران ازبک تأکید کرد.

تأکید بر کریدور شمال-جنوب: ازبکستان به عنوان کشوری که نیازمند دسترسی به آب‌های آزاد است، از مسیر ترانزیتی ایران به عنوان کوتاه‌ترین راه برای اتصال به خلیج فارس و بازارهای جهانی استقبال می‌کند. نقش مازندران در این کریدور، به عنوان نقطه اتصال اولیه پس از عبور از مسیرهای ریلی و زمینی، حیاتی است. تسهیل رویه‌های گمرکی و استانداردسازی متقابل از جمله نتایج مورد انتظار این نشست بود.

پتانسیل اقتصادی و محاسبات اولیه

برآوردهای اولیه پس از نشست نشان داد که حجم تقاضا برای واردات برخی محصولات مازندران از سوی شرکت‌های ازبک، به راحتی می‌تواند ارزش صادرات استان به این کشور را تا ۴۰ درصد در یک بازه سه ساله افزایش دهد، مشروط بر آنکه زیرساخت‌های لجستیکی ظرفیت پذیرش این حجم از کالا را داشته باشند. این جهش اقتصادی مستقیماً با برنامه دولت برای جهش تولید و توسعه صادرات هم‌سو است و پتانسیل‌های بزرگی در حوزه ترانزیت و بازرگانی بین دو طرف وجود دارد که نیازمند بهره‌برداری فوری است.

دیپلماسی استانی و ورود به حوزه سلامت (رویکرد علمی)

نکته متمایز و بسیار راهبردی این سفر، ورود موفقیت‌آمیز به عرصه دیپلماسی علمی و تخصصی بود. این بخش، نه تنها اعتبار دانشگاهی استان را ارتقا داد، بلکه ابزاری قوی در جهت نفوذ نرم منطقه‌ای ایجاد کرد.

بازدید از مراجع علمی و درمانی تاشکند

دکتر یونسی رستمی، در ادامه مأموریت اقتصادی، به دعوت رسمی مقامات وزارت بهداشت ازبکستان، از دانشگاه علوم پزشکی تاشکند (Tashkent Medical Academy) و یکی از بیمارستان‌های بزرگ و مجهز این شهر بازدید کردند. این حرکت، بُعد جدیدی به فعالیت‌های بین‌المللی استان بخشید؛ چرا که نه تنها ظرفیت‌های علمی و آموزشی دانشگاه‌های مازندران (به ویژه دانشگاه علوم پزشکی مازندران) را در سطح بین‌المللی به نمایش گذاشت، بلکه نشان داد که همکاری‌های منطقه‌ای فراتر از تبادل کالا است.

تفاهمنامه راهبردی در حوزه سلامت

مهم‌ترین دستاورد این بخش، امضای تفاهمنامه‌ای راهبردی میان دانشگاه علوم پزشکی مازندران و دانشگاه علوم پزشکی تاشکند بود. این تفاهمنامه که به ابتکار استاندار پیگیری شد، شامل محورهای زیر است:

  1. تبادل علمی و دانشجویی: فراهم کردن فرصت‌های مطالعاتی کوتاه‌مدت برای دانشجویان پزشکی و رزیدنت‌ها از هر دو طرف.
  2. همکاری‌های پژوهشی و درمانی: ایجاد تیم‌های مشترک پژوهشی در زمینه‌های بیماری‌های بومی منطقه (مانند بیماری‌های منطقه‌ای دریای خزر و آسیای میانه) و تبادل تجربیات در زمینه درمان‌های نوین.
  3. توسعه آموزش تخصصی: ارائه خدمات مشاوره تخصصی از سوی اساتید برجسته مازندران در حوزه‌هایی که ازبکستان نیازمند ارتقاء سطح دانش فنی است.

این همکاری‌ها می‌تواند مازندران را به مرجع علمی در حوزه سلامت در منطقه آسیای میانه معرفی کند و به تقویت برند “توسعه مبتنی بر دانش”در استان کمک نماید.

افق‌های جدید ژئوپلیتیکی

سفر هیئت مازندران به تاشکند، نمونه‌ای بارز از دیپلماسی استانی فعال و هوشمندانه در دولت سیزدهم است. این اقدام نشان می‌دهد که استانداری به جای اتکا به مسیرهای سنتی و صرفاً متمرکز بر مرزهای زمینی، فعالانه در پی ایجاد کریدورهای جدید اقتصادی و فرهنگی با همسایگان شمالی و شرقی است.

بلوغ در دیپلماسی منطقه‌ای

استفاده هوشمندانه از ظرفیت‌های استاندار به عنوان یک نماینده سیاسی برای تسهیل ورود بخش خصوصی، الگویی مؤثر برای سایر استان‌هاست. ورود همزمان به میز مذاکرات تجار (تأمین منافع کوتاه‌مدت اقتصادی) و میز مذاکرات علمی (تأمین مزیت رقابتی بلندمدت)، نشان‌دهنده درک عمیق از نیازهای متوازن توسعه است.

اگر بخواهیم این روابط را در مدل‌های ژئوپلیتیکی تعریف کنیم، مازندران در تلاش است تا از موقعیت خود به عنوان “کرانه دریای خزر” (نقطه اتصال بین ایران و آسیای میانه) استفاده کرده و با توسعه زیرساخت‌ها، عملاً خود را به “هاب لجستیک و سلامت” منطقه معرفی کند.

چالش‌های پیش رو و الزامات عملیاتی

عملیاتی شدن نتایج این سفر نیازمند پیگیری مستمر و رفع موانع زیرساختی است:

  1. تکمیل زیرساخت‌های ریلی و جاده‌ای: افزایش ظرفیت مسیرهای ترانزیتی از مرزهای شمالی به سمت بندر امیرآباد و توسعه سیستم‌های حمل و نقل ترکیبی ضروری است.
  2. انطباق استانداردها: برای تسهیل ورود محصولات کشاورزی مازندران به ازبکستان، فرآیندهای اخذ گواهی‌های بهداشت گیاهی (Phytosanitary Certificates) باید تسریع و تسهیل شوند.
  3. حمایت بیمه‌ای از سرمایه‌گذاری: دولت باید مشوق‌های بیمه‌ای و تضمینی مناسبی برای سرمایه‌گذاران ایرانی که در ازبکستان سرمایه‌گذاری می‌کنند یا ازبک‌هایی که تمایل به سرمایه‌گذاری در مازندران دارند، فراهم آورد.

چشم‌انداز بلندمدت

اگر این تفاهم‌نامه‌ها (تجاری و علمی) به درستی عملیاتی شوند، می‌توان انتظار داشت که در آینده نزدیک، روابط اقتصادی مازندران با آسیای میانه به سطحی از بلوغ برسد که تأثیر ملموس آن در معیشت و اشتغال مردم استان نمایان شود. این سفر، یک سرمایه‌گذاری سیاسی-اقتصادی موفق برای تثبیت جایگاه مازندران در معادلات منطقه‌ای بود و نقش این استان را از یک منطقه صرفاً مصرف‌کننده یا صادرکننده سنتی، به یک بازیگر فعال در دیپلماسی اقتصادی اوراسیا ارتقاء داد.

بنابراین می توان گفت: سفر استاندار مازندران به تاشکند، نشان‌دهنده حرکت استراتژیک استان به سوی فعال‌سازی ظرفیت‌های منطقه‌ای و استفاده از پتانسیل‌های ژئوپلیتیکی خزر است. این دیپلماسی دوگانه اقتصادی-علمی، دریچه‌ای نوین را به روی آسیای میانه گشوده است که اگر با عزم و برنامه‌ریزی دقیق دنبال شود، کرانه شمال را به دروازه اصلی تجارت ایران با این منطقه تبدیل خواهد کرد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *