کبودوال؛ فراتر از یک تفرجگاه

 هوش مصنوعی چگونه می‌تواند علی‌آباد کتول را به «شهر سلامت» تبدیل کند؟

روح‌اله قاسمی (کارشناس ارشد مهندسی پزشکی و فعال اجتماعی )

نام علی‌آباد کتول با بزرگ‌ترین آبشار خزه‌ای جهان گره خورده است؛ ثروتی ملی که می‌تواند این شهر را به قطب گردشگری سلامت و بهداشت محیطی کشور تبدیل کند. با این حال، هنگامی که از مسیر جاده اصلی عبور می‌کنیم، با چالشی به نام «سیمای ناتمام شهری» روبه‌رو می‌شویم؛

 گویی شهر در میان گذار تاریخی از سنت به مدرنیته و در پیچ‌وخم طرح‌های نیمه‌تمام عقب‌نشینی متوقف مانده است. در این میان، پرسش اساسی این است که چگونه می‌توان با تلفیق بهداشت هوشمند و بهره‌گیری از ابزارهای نوین، بر چالش‌های مالی و کالبدی غلبه کرد. یکی از دلایل اصلی توقف طرح‌های عقب‌نشینی، مشکلات مالی و پیچیدگی محاسبات ارزش‌گذاری املاک است.

هوش مصنوعی می‌تواند با تحلیل داده‌های شهری و مدل‌سازی سه‌بعدی از آینده علی‌آباد کتول، سناریوهای تازه‌ای برای سرمایه‌گذاری ایجاد کند. برای مثال، استفاده از فناوری واقعیت افزوده AR)) در نمایش چهره احتمالی شهر پس از اجرای کامل طرح، می‌تواند سرمایه‌گذاران بخش خصوصی را ترغیب کند تا به جای تکیه بر بودجه‌های محدود دولتی، در نوسازی بافت مرکزی شهر مشارکت کنند. همچنین این فناوری می‌تواند با تحلیل دقیق داده‌ها نشان دهد کدام نقاط بیشترین تأثیر را در کاهش ترافیک و ارتقای بهداشت بصری دارند تا تصمیم‌ها از حالت سلیقه‌ای خارج شود و مبتنی بر منطق شهری باشند.

کبودوال، به عنوان بزرگ‌ترین آبشار خزه‌ای جهان، یک اکوسیستم بی‌نظیر و حساس است که سلامت آن با سلامت شهروندان علی‌آباد کتول ارتباط مستقیم دارد. نصب سیستم‌های پایش هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی در مسیر آبشار و رودخانه‌های منتهی به شهر می‌تواند هرگونه آلودگی بیولوژیکی یا شیمیایی را در لحظه تشخیص دهد. علاوه بر آن، استفاده از سطل‌های زباله هوشمند در مسیرهای جنگلی مانع از تجمع پسماند و آسیب به پوشش گیاهی ارزشمند منطقه می‌شود. به این ترتیب، کبودوال می‌تواند نه تنها یک مقصد گردشگری، بلکه الگویی از مدیریت محیط‌زیستی پیشرفته در شهرهای کوچک کشور باشد.

از سوی دیگر، صنایع‌دستی علی‌آباد کتول ـ از پارچه‌بافی تا نمدمالی و سایر هنرهای بومی ـ تنها محصولاتی فرهنگی نیستند، بلکه بخشی از هویت سلامت‌محور منطقه به شمار می‌آیند.

هوش مصنوعی قادر است با تحلیل بازارهای جهانی، ظرفیت‌های صادراتی این محصولات را شناسایی کند و از طریق ایجاد پلتفرم‌های هوشمند، آن‌ها را به گردشگرانی که از کمربندی شهر عبور می‌کنند معرفی نماید. چنین بستری می‌تواند مسافران را ترغیب کند تا برای خریدی متفاوت و تجربه بازدید از شهری که «موزه زنده بهداشت و هنر» است، وارد مرکز علی‌آباد کتول شوند.

اگر مسافران ترجیح می‌دهند از کمربندی عبور کنند و به داخل شهر نیایند، معنایش این است که در معرفی مؤلفه‌های زیبایی بصری و امنیت بهداشتی شهر کوتاهی کرده‌ایم. می‌توان با هوشمندسازی تابلوهای اطلاع‌رسانی و استفاده از اپلیکیشن‌های مبتنی بر موقعیت مکانی به گردشگران نشان داد که ورود به علی‌آباد کتول نه رفتن به دل ترافیکی خسته‌کننده، بلکه عبور از دالانی سبز و پاکیزه است که در نهایت به بهشت کبودوال ختم می‌شود. سامان‌دهی معابر، پاکیزگی فضاهای شهری و حذف اغتشاشات بصری با کمک ابزارهای مدل‌سازی هوشمند، نخستین گام‌ها برای دعوت گردشگر به قلب شهر خواهند بود.

علی‌آباد کتول برای جهش به سوی آینده، بیش از هر چیز به نگاهی نو و هوشمند نیاز دارد. پیوند میان بهداشت شهری و فناوری، می‌تواند حتی تهدید عقب‌نشینی‌های ناتمام را به فرصتی برای طراحی شهری مدرن و پویا و دوستدار طبیعت بدل کند.

در حقیقت با تکیه بر هوش مصنوعی و ثروت‌های خدادادی این سرزمین، می‌توان شهری ساخت که همچون آبشار خزه‌ای کبودوال، درخشان، زنده و الهام‌بخش باشد.

روح اله قاسمی – عضو فراکسیون اجتماعی اتاق اصناف علی آباد کتول