بازی قدرت در خاورمیانه؛ ایران در میانه طوفان سیاسی

اختصاصی باران شمال/ به قلم صادق صادقی

در حالی که تنش‌های منطقه‌ای در خاورمیانه بار دیگر به اوج خود رسیده، ایران بار دیگر خود را در مرکز یک بازی پیچیده سیاسی می‌بیند. از مذاکرات هسته‌ای متزلزل تا رقابت‌های ژئوپلیتیک با قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی، تهران در تلاش است تا جایگاه خود را در این شطرنج پرمخاطره حفظ کند. اما این مسیر، پر از چالش‌های داخلی و خارجی است که آینده سیاسی کشور را به آزمونی بزرگ تبدیل کرده است.

خاورمیانه امروز، بیش از هر زمان دیگری، به بشکه باروتی می‌ماند که هر جرقه‌ای می‌تواند آن را شعله‌ور کند. از یک سو، مذاکرات احیای برجام در وین همچنان در هاله‌ای از ابهام پیش می‌رود. اختلافات میان ایران و قدرت‌های غربی، به‌ویژه آمریکا، بر سر مسائل فنی و سیاسی، چشم‌انداز توافق را تیره کرده است. تحریم‌های اقتصادی که کمر اقتصاد ایران را خم کرده‌اند، فشار را بر سیاست‌گذاران داخلی افزایش داده و مطالبات عمومی برای بهبود شرایط معیشتی را به چالشی برای نظام تبدیل کرده است.

در منطقه، رقابت با کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، به‌ویژه عربستان سعودی، ابعاد جدیدی پیدا کرده است. تلاش‌ها برای عادی‌سازی روابط میان برخی کشورهای عربی و اسرائیل، معادلات قدرت را به ضرر ایران تغییر داده و تهران را وادار به بازنگری در استراتژی‌های منطقه‌ای خود کرده است. در این میان، حضور پررنگ‌تر چین و روسیه در منطقه، به‌عنوان متحدان ایران، اگرچه امیدی برای تقویت موضع تهران ایجاد کرده، اما وابستگی به این قدرت‌ها نیز نگرانی‌هایی درباره استقلال سیاسی کشور به وجود آورده است.

در داخل، شکاف میان جریان‌های سیاسی و نارضایتی‌های اجتماعی، فضای مانور دولت را محدود کرده است. سیاست‌های خارجی جسورانه ایران، که زمانی به‌عنوان نماد اقتدار ملی مطرح بود، حالا با پرسش‌هایی از سوی جامعه مواجه شده که خواستار تمرکز بیشتر بر مسائل داخلی است. اقتصاد بیمار، بیکاری جوانان و تورم افسارگسیخته، مطالباتی را ایجاد کرده که پاسخ به آن‌ها بدون حل‌وفصل چالش‌های خارجی تقریباً غیرممکن به نظر می‌رسد.

ایران در این مقطع حساس، نه تنها باید در برابر فشارهای خارجی ایستادگی کند، بلکه نیازمند بازتعریف استراتژی‌های خود در داخل و خارج است. انتخاب میان حفظ مواضع ایدئولوژیک یا حرکت به سمت pragmatism سیاسی، می‌تواند آینده کشور را برای سال‌های پیش رو رقم بزند. در این بازی قدرت، هر حرکت اشتباه می‌تواند هزینه‌ای سنگین به همراه داشته باشد.